Uzay ekonomisi, son yıllarda özel sektör yatırımlarıyla büyük bir ivme kazanıyor. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ile Avrupa Uzay Ajansı'nın raporlarına göre, uzay alanındaki özel operatörlerin fırlatılan uydulardaki payı 2010 yılında yüzde 23 iken, 2025'te bu rakamın yüzde 88'e çıkması bekleniyor. 2022 yılında fırlatılan uyduların yüzde 82'sini telekomünikasyon uyduları oluşturdu.
Uzay Pazarı Büyüyor
Aşağı yönlü uzay pazarı, uydu haberleşmesi, navigasyon ve dünya gözlemi gibi alanları kapsayarak 2024 yılına kıyasla yüzde 7 büyüyerek 489 milyar avroya ulaştı. Bu pazarın yüzde 77'sini küresel uydu navigasyon sistemleri oluştururken, yüzde 22'si uydu haberleşmesi ve yüzde 1'i dünya gözlem verileri ile katma değerli hizmetlerden oluşuyor. 2025 yılı itibarıyla dünya yörüngesindeki operasyonel uydu sayısının 14 bini aşması öngörülüyor.
Yatırım Trendleri
Uzay girişimlerine yönelik yatırımlar, 2021 yılında 10,5 milyar avro ile rekor kırdı. Ancak, sonraki yıllarda bu yatırımlar dalgalı bir seyir izledi. 2022'de 7,8 milyar avro, 2023'te 6,7 milyar avro ve 2024'te 7,3 milyar avro seviyelerine düştü. 2025'te ise özel yatırımların 11,7 milyar avroya ulaşması bekleniyor. ABD merkezli uzay şirketlerinin yatırımları, 2024'te yaklaşık 3 milyar avrodan 2025'te 8 milyar avroya çıkarken, Avrupa, Çin ve Japonya'daki yatırımlar ise azalma gösterdi.
Kamu Uzay Bütçesi
Küresel kamu uzay bütçesi, 2024 yılında 123 milyar avro iken, 2025'te yüzde 3 azalarak 119 milyar avroya gerileyecek. Bu bütçenin büyük bir kısmı askeri programlara ayrılırken, sivil amaçlı programların payı da dikkate değer. ABD, küresel kamu uzay bütçesinde yüzde 58 ile ilk sırada yer alıyor. Çin ve Avrupa ise sırasıyla yüzde 15 ve yüzde 11 ile takip ediyor.
Uzay ekonomisindeki bu hızlı genişleme, yörünge enkazı, trafik yönetimi ve siber tehditler gibi çeşitli riskleri de beraberinde getiriyor. Yörüngede yaklaşık 45 bin 860 uzay enkazı parçası düzenli olarak takip edilirken, tedarik zincirinin yoğunlaşması da sektörün önemli riskleri arasında yer alıyor.
