İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi Hapishane Komisyonu, 2026 yılının Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarını kapsayan "Marmara Bölgesi Hapishaneleri Hak İhlalleri Raporu"nu Beyoğlu'ndaki dernek binasında düzenlediği basın toplantısıyla duyurdu.
Toplantıya İHD Merkez Yürütme Kurulu üyesi Gülseren Yoleri, Hapishane Komisyonu Eş Sözcüsü Meral Nergis Şahin ve komisyon üyesi Sevilay Yılmaz Birgin katıldı. Yapılan açıklamada, üç aylık süre zarfında toplam 899 hak ihlalinin dernek kayıtlarına geçtiği belirtildi.
Raporun İçeriği
İHD'nin raporu, mahpuslar ve yakınlarından gelen başvurular ile basın ve internet taramalarıyla derlenmiştir. 16 cezaevinden elde edilen veriler, özellikle 13 cezaevinden gelen bilgilerle oluşturulmuştur. Raporda, Marmara Bölgesi'ndeki hapishanelerde kaydedilen 880 ihlal, çeşitli başlıklar altında toplanmıştır. Bu ihlaller arasında yeterli beslenme, temiz suya erişim ve öz bakım ihtiyaçları ile ilgili 293 ihlal, darp ve kötü muamele gibi durumlar için 258 ihlal kaydedilmiştir.
Sağlık Hakkı İhlalleri
Meral Nergis Şahin, raporda sağlık hakkı ihlalleri konusunda dikkat çeken veriler paylaştı. Mahpusların diş tedavisi için bir yıla varan bekleme süreleriyle karşılaştığını belirten Şahin, sağlık hizmetlerine erişim sorunlarının yanı sıra hijyen ve kişisel bakım ihtiyaçlarının karşılanmaması gibi durumların da önemli ihlal alanları oluşturduğunu vurguladı. Ayrıca, iletişim hakkı ihlalleri ve tecrit uygulamalarının da devam eden sorunlar arasında olduğunu ifade etti.
Mahpus Ölümleri ve Kapasite Sorunları
Raporun sonuçlarını aktaran Gülseren Yoleri, inceleme döneminde biri Marmara Bölgesi'nde, altısı diğer bölgelerde olmak üzere toplam yedi mahpusun yaşamını yitirdiğini belirtti. Bu ölümlerden ikisinin intihar, birinin açlık grevi ve ikisinin hastalıkla bağlantılı olduğu, diğer ikisinin ise şüpheli olarak kaydedildiği ifade edildi. Şüpheli ölümlerle ilgili adli soruşturma sonuçları henüz açıklanmamıştır.
İHD'nin verilerine göre, Türkiye hapishanelerinde 1 Ekim 2026 itibarıyla 434 bin 337 mahpus bulunuyor. Bu sayı içinde 21 bin 179'u kadın, 4 bin 949'u çocuk ve 7 bin 20'si 65 yaşın üzerindedir. Rapor, 1 Temmuz'da 123 bin 247 olan kapasite fazlası mahpus sayısının 1 Ekim'de 130 bin 33'e yükseldiğini de kaydetmektedir. Gülseren Yoleri, mahpus sayısının ve hak ihlallerinin artmaya devam ettiğini, yetkililerin bu sorunların giderilmesi için gerekli önlemleri almadığını savundu. İHD, mahpus haklarına yönelik ihlallerin kamuoyuna duyurulmasını ve hukuki ile toplumsal denetimin güçlendirilmesini talep etti.
