Çalışanlar, emeklilik hayalini gerçekleştirmek için yaş ve prim gününü tamamlayarak emekli olmanın yollarını araştırıyor. AKP'li kaynaklardan edinilen bilgilere göre, kademeli emeklilikle ilgili bir düzenleme mevcut değil. Ancak mevcut mevzuat çerçevesinde bazı çalışanlara erken emeklilik imkanı sağlayan seçenekler bulunuyor.
Erken Emeklilik Formülleri
Emeklilik için sunulan 8 farklı formül, sigorta başlangıç tarihi, çalışma süresi, prim günü ve kişisel koşullara göre değişiklik gösteriyor. Bu formüllerden bazıları prim gününü artırmaya yönelikken, bazıları yaş şartında avantaj sağlıyor. Örneğin, kadın çalışanlar, doğum sonrası iki yıl içinde çalışmadıkları süreleri borçlanarak emeklilik primlerine ekletebiliyor. Bu haktan en fazla üç çocuk için yararlanmak mümkün.
Borçlanma yapılacak çocukların, sigortalı işe giriş tarihinden veya staj döneminden sonra doğmuş olması gerekiyor. Erkek çalışanlar ise askerlikte geçirdikleri sürelerin bir kısmını borçlanabiliyor. Borçlanma seçenekleri yalnızca doğum ve askerlikle sınırlı kalmıyor; avukatlık stajı ve hekimlerin fahri asistanlık dönemleri de belirli şartlarla bu kapsama dahil edilebiliyor. Ayrıca, yurt dışında çalışanlar da yurt dışı borçlanması yoluyla bu haktan yararlanabiliyor.
Malulen Emeklilik ve Engelli Çalışanlar
Çalışma hayatı sırasında iş yapabilme gücünü en az yüzde 60 oranında kaybedenler, gerekli sağlık raporunu aldıkları takdirde malulen emekli olabiliyor. Bu durumda en az 1800 prim günü yeterli görülüyor ve malulen emeklilikte yaş şartı aranmıyor. Ayrıca, en az yüzde 40 engellilik oranına sahip çalışanlar da yaş şartı olmaksızın emekli olabiliyor. Bu çalışanlar için sigortalılık süresi ve prim günü şartları, işe giriş tarihine ve engellilik oranına göre değişiklik gösteriyor.
Yıpranma Payı ve Diğer Avantajlar
Ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanlar için Fiili Hizmet Süresi Zammı olarak bilinen yıpranma payı uygulanıyor. Madenciler, gazeteciler, gemi adamları ve sağlık çalışanları gibi belirli meslek grupları bu kapsamda yer alıyor. Bu uygulama ile çalışanların sigortalılık sürelerine ek günler ekleniyor ve işe giriş tarihinin geriye çekilmesi sağlanabiliyor.
Başkasının bakımına muhtaç derecede engelli çocuğu bulunan annelere de erken emeklilik avantajı tanınıyor. 1 Ekim 2008 tarihinden sonraki prim ödeme günlerinin dörtte biri, toplam prim günlerine ekleniyor ve bu süre emeklilik için gereken yaş şartından düşülüyor. SSK ve Bağ-Kur kapsamında çalışanlardan, erken yaşlandığı Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilenler de emekli olabiliyor. Bu durumda 55 yaşını doldurmuş ve en az 5400 prim günü ödemiş olmak gerekiyor.
Emeklilik için gerekli prim gününü tamamlayamayan çalışanlara kısmi emeklilik seçeneği sunuluyor. Bu yöntemle daha az prim günüyle emekli olmak mümkün olsa da yaş şartının karşılanması gerekiyor. SSK'lı çalışanlarda aranan koşullar, sigorta başlangıç tarihine göre farklılık gösteriyor. 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar için 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günü şartı aranırken, 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında işe başlayanlar için prim şartı 4500 güne çıkıyor. Daha sonraki tarihlerde sigortalı olanlarda ise gerekli prim günü 4600 ile 5400 arasında değişiyor. Bağ-Kur'lularda ise sigorta başlangıç tarihinden bağımsız olarak kısmi emeklilik için 5400 prim günü gerekiyor.
