İngiliz The Economist dergisi, Türkiye sermaye piyasalarında son günlerde yaşanan fon krizini ele alan bir analiz yayımladı. Dergiye göre, yıllar boyunca olağanüstü getiriler sunan bazı yatırım fonları ve finans şirketleri, bu süreçte ciddi kayıplar yaşadı. Analizde, yatırımcılardan gelen para çekme taleplerinin karşılanamaması sonucu Borsa İstanbul'da büyük bir satış dalgasının yaşandığı ifade edildi.
Borsa İstanbul'daki Düşüş
16 Eylül tarihinde Borsa İstanbul'un ana endeksinin yüzde 5'in üzerinde gerilediği belirtilirken, bu durum iki gün içinde piyasadan yaklaşık 30 milyar dolarlık değerin silinmesine yol açtı. Reuters'ın aktardığına göre, BIST 100, söz konusu haftayı yüzde 8'in üzerinde kayıpla tamamlayarak, Mart 2025'ten bu yana en kötü haftalık performansını gösterdi.
Fon Krizinin Sebepleri
The Economist, yaşananların arka planında son yıllarda kaydedilen olağanüstü yükselişlere dikkat çekti. Örneğin, Tera'nın önde gelen fonlarından biri yalnızca üç yılda yüzde 60 binin üzerinde bir artış gösterdi. Ancak, bu yükselişin ardından bazı portföy yönetim şirketleri, yatırımcıların nakde çevirmek istedikleri yatırımlarını karşılamakta zorlandılar. Dergide, bazı şirketlerdeki “ponzi benzeri” yapılarla ilgili iddiaların da gündeme geldiği ifade edildi.
Sermaye Piyasası Kurulu'nun Müdahalesi
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yaşanan gelişmeler üzerine yedi portföy yönetim şirketinin fonlarına yönelik kapsamlı bir müdahale gerçekleştirdi. Tasfiye kapsamındaki fonların sayısı 131'e yükseldi ve bu fonlarda 455 bin 758 tekil yatırımcının payı bulunduğu belirtildi. Tasfiye sürecinin, SPK tarafından uzatılmadığı takdirde üç ay içinde tamamlanması öngörülüyor. Soruşturmalar kapsamında bazı yöneticilerin tutuklandığı ve birçok kişi hakkında yurt dışına çıkış yasağı uygulandığı kaydedildi.
Uluslararası Endeks Sağlayıcılarının Uyarısı
The Economist, uluslararası endeks sağlayıcıları MSCI ve FTSE Russell'ın Türkiye piyasasına ilişkin endişelerini de aktardı. Dergiye göre, gerekli düzenleyici adımlar atılmazsa Türkiye'nin "gelişmekte olan piyasa" statüsünden "sınır piyasa" kategorisine düşme riski bulunuyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise yaşananların sistemik bir risk oluşturmadığını savunarak, piyasanın yüzde 90'ının sağlıklı bir şekilde çalışmaya devam ettiğini belirtti.
The Economist, Türkiye'nin uluslararası itibarına zarar veren bu krizin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın İstanbul'u küresel finans merkezi haline getirme hedefini olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu. Ayrıca, analistlerin yalnızca şüpheli fon yöneticilerine yönelik adli işlemlerin yeterli olmayabileceği görüşünde olduğu ifade edildi. Dergi, düzenleyici kurumların neden daha erken müdahale etmediğinin araştırılması gerektiğini vurguladı.
