Suriye'de 13 Eylül'de yürürlüğe giren akaryakıt zamları, ülke genelinde kitlesel protestoların patlak vermesine yol açtı. Yeni fiyat tarifesiyle mazotun litre fiyatı yüzde 40 artarak 125'ten 175 yeni Suriye lirasına, benzin fiyatları ise benzer oranlarda yükseldi. İdlib, Halep, Hama, Dera, Şam kırsalı, Rakka, Deyrizor ve Haseke gibi birçok bölgede düzenlenen gösterilerde yollar kapatıldı ve Enerji Bakanı Muhammed el-Beşir'in görevden alınması talep edildi.
Protestoların Gerekçeleri
Hükümet, akaryakıt zamlarını Banyas Rafinerisi'nin bakımda olması, artan ithalat maliyetleri ve Hürmüz Boğazı'ndaki petrol trafiğinin aksaması gibi nedenlere dayandırıyor. Suriye, günde 102 bin varil petrol üretirken, iç tüketimi yaklaşık 325 bin varil olarak hesaplanıyor. Bu durum, ülkenin dış tedarike olan bağımlılığını artırıyor. Protestolar, geçiş yönetiminin karar alma kapasitesinin sorgulanmasına ve siyasi temsil sorununa işaret ediyor.
Protesto Alanları ve Tepkiler
Protestolar, özellikle İdlib’in Maarat el-Numan bölgesinde yoğunlaştı. Burada, Şam ile Halep’i birbirine bağlayan M5 otoyolu kesildi. Deyrizor’da ise El-Ömer petrol sahasına giden yolda tankerlerin geçişi engellendi. Göstericiler, zamların ulaşım ve günlük yaşam maliyetlerini artırdığına dikkat çekerek, Enerji Bakanı'nın görevden alınmasını istiyor. Halk Meclisi, bu talebe yanıt olarak Beşir’i dinleme kararı aldı, ancak oturum ertelendi.
Ekonomik Bağımlılık ve Sosyal Tepkiler
Enerji Bakanlığı, fiyat artışını geçici olarak nitelendirirken, Banyas Rafinerisi'nin bakımının yerli rafinaj kapasitesini düşürdüğünü belirtiyor. Uluslararası piyasalardaki gelişmeler de enerji maliyetlerini artırıyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları Hürmüz Boğazı’ndaki petrol trafiğini olumsuz etkilerken, Suudi Arabistan’a yönelik saldırılar da bölgedeki tedarik kaygılarını artırıyor. Suriye'de yüksek yaşam maliyetleri, finansman ve güvenlik riskleri, halkın protestolarına zemin hazırlıyor.
Siyasi Yansımalar
Protestoların zamanlaması, Şam yönetimi ile Suriye Demokratik Güçleri arasında varılan ateşkes anlaşmasının ardından gelmesi açısından dikkat çekicidir. Bu durum, petrol sahalarının merkezi hükümete devredilmesinin neden daha ucuz enerjiye dönüşmediği sorusunu gündeme getiriyor. Suriye'deki ekonomik durumun, hükümet ile toplum arasındaki mesafeyi açabileceği endişeleri de artıyor. Analistler, bu protestoların sadece akaryakıt fiyatlarına değil, geçiş dönemindeki siyasi yapıya da işaret ettiğini belirtiyor.
