İran ile yaşanan çatışmalar, küresel petrol piyasasında yeni bir tedarik sıkıntısını beraberinde getirdi. Bu durum, özellikle petrolü taşıyan dev tanker filosunda baş gösterdi. Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı boru hattına düzenlenen drone saldırıları sonrası hattın kapatılması, petrol sevkiyatını Hürmüz Boğazı'na yönlendirdi. Bu değişiklik, tankerlerin günlük kiralama ücretlerinin rekor seviyelere ulaşmasına neden oldu.
Nakliye Maliyetleri Artıyor
Artan navlun maliyetlerinin Türkiye'de iğneden ipliğe tüm ürünlerde yeni bir zam dalgasını tetiklemesi bekleniyor. Tanker arzındaki azalma, petrol teslimatlarını geciktirirken, rekor seviyedeki nakliye maliyetleri, işlenmiş ürünlerin gümrük giriş maliyetlerini artırıyor. Hürmüz Boğazı'ndaki tanker krizi, Türkiye'deki akaryakıt fiyatları üzerindeki baskıyı da artırıyor. Küresel ham petrol fiyatları sabit kalsa bile, taşıma bedellerindeki artış kaçınılmaz olarak maliyetleri yükseltiyor.
Ekonomik Etkiler
Akaryakıt maliyetlerindeki artış, özellikle lojistik ve tarım sektörlerini etkileyerek tüm ekonomiyi tehdit ediyor. Tarladaki üretimden nihai ürünlerin market raflarına taşınmasına kadar her aşamada navlun giderleri artıyor. Bu durum, en küçük tüketim kalemlerinden en büyüğüne kadar tüm mal ve hizmet etiketlerine doğrudan yansıma riski taşıyor. Küresel denizcilik hattında yaşanan tedarik darboğazı, Türkiye iç piyasasında üretici fiyatlarını artırarak genel enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor.
Tanker Kiralama Ücretleri Rekor Kırıyor
"Çok Büyük Ham Petrol Taşıyıcıları" (VLCC) olarak adlandırılan süper tankerlerde yaşanan arz sıkıntısı, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatların maliyetini tarihin en yüksek seviyesine çıkardı. Denizcilik istihbarat firması Windward'a göre, Basra Körfezi'nden yük alıp boğazı geçecek bir süper tankerin günlük kiralama bedeli 1 milyon doları aştı. Bu rakam, varil başına 26 dolarlık bir nakliye maliyetine denk geliyor.
Sıkıntının sadece Orta Doğu ile sınırlı kalmadığı, Batı Afrika'dan Çin'e giden rotalara da yansıdığı belirtiliyor. Clarksons Research verilerine göre, dünya genelinde bir VLCC'nin ortalama günlük kazancı, boru hattının kapanmasından önceki haftaya kıyasla neredeyse iki katına çıkarak 651 bin 107 dolara yükseldi.
Suudi Aramco, boru hattının kapanması sonrası Körfez terminallerinden Hürmüz Boğazı dışındaki limanlara kısa mesafeli gemiden gemiye transfer yöntemine ağırlık vermeye başladı. Ancak bu işlem, normalde diğer yükler için kullanılacak gemilerin meşgul olmasına yol açıyor. Uzmanlar, bu geçici çözümün sürdürülebilirliği konusunda endişelerini dile getiriyor.
