Orta Doğu'da süregelen çatışmalar, bölgenin petrol ticaretinde ciddi bir daralma yaşanmasına neden oldu. Suudi Arabistan, Cuma günü, bir gün önce insansız hava aracı (iHA) saldırısına uğrayan Doğu-Batı boru hattını kapattığını açıkladı. Bu saldırı sonrası meydana gelen yangın, NASA uyduları tarafından görüntülendi ve geniş bir alanı kararttı. Söz konusu boru hattı, Hürmüz Boğazı'na alternatif bir petrol rotası sağlıyordu.
Hürmüz ve Babülmendep Boğazları
2025'in Mart ayından bu yana ABD ve İran arasında devam eden savaş nedeniyle kapalı olan Hürmüz Boğazı'nın yanı sıra, İran destekli Husilerin kontrolü altındaki Babülmendep Boğazı da alternatif bir rota olarak öne çıkıyor. Suudi Arabistan destekli Yemen hükümeti ile İran destekli Husiler arasında süregelen çatışmalar, Kızıldeniz boğazının da Husilerin eline geçmesine yol açtı. Bu durum, dünya ticareti açısından kritik bir tehdit oluşturuyor.
Petrol İhracatındaki Düşüş
Bölgedeki çatışmaların etkisiyle, Suudi Arabistan’ın petrol ihracatı, geçtiğimiz ay son 13 yılın en düşük seviyesine geriledi. İki boğazın İran'ın kontrolüne geçmesi ve alternatif boru hattının kapatılması, petrol fiyatlarının yükselmesine sebep oldu. Petrolün varil fiyatı 110 dolara kadar çıkarken, ABD iç piyasa standardı olan WTI petrolü 104 doları gördü.
Askeri Müdahale ve Diplomasi
Ne ABD ne de Suudi Arabistan, Husileri etkisiz hale getirecek bir askeri müdahale gerçekleştirebildi. Körfez ülkeleri, ABD'nin etkisinin azalmasıyla birlikte, İran ile Hürmüz Boğazı'nın açılması için masaya oturmak zorunda kaldı. ABD, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere belirli saatlerde geçiş izni vererek koruma sağlamaya çalışıyor, ancak bu önlemler yetersiz kalıyor. Suudi Arabistan lideri Muhammed bin Selman, Trump'ı Husilere karşı askeri bir müdahaleye ikna etmeye çalıştı, ancak bu çabalar sonuçsuz kaldı.
Cuma günü yapılan açıklamada Husi silahlı kuvvetleri, Suudi Arabistan'a karşı kazandıkları başarıları duyurdu ve “Suudi gemileri haricindeki tüm şirketler için deniz seyrüseferinin güvenli olduğunu” ilan etti. Bu gelişmeler, Körfez ülkeleri ve İran arasında bir görüşme yapılmasına zemin hazırladı.
Umman'daki Görüşmeler
Körfez ülkeleri, İran ile masaya oturmak için Umman'da bir araya gelecek. Suudi Arabistan, Bahreyn, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve ev sahibi Umman, Hürmüz Boğazı'nı açacak bir anlaşma üzerinde görüşecek. Ancak, Pakistan’ın da askeri müdahalede bulunmaması, İran’a karşı askeri müdahalenin yetersiz kaldığı izlenimini pekiştiriyor.
Sonuç olarak, Hürmüz Boğazı'na alternatif olan Doğu-Batı boru hattının kapanması ve Babülmendep Boğazı'nın kontrolünün Husilere geçmesi, bölgedeki dinamikleri köklü bir şekilde değiştirdi. Dünya, ekonomik bir darboğaz ile İran ile yapılacak bir anlaşma arasında sıkışmış durumda. Durumun askeri müdahaleyle çözülüp çözülemeyeceği ise belirsizliğini koruyor.
