Küresel gıda fiyatları, olumsuz hava koşulları, jeopolitik gerginlikler ve ticaret yollarındaki aksamaların etkisiyle son dört yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Bu durum, gıda ürünlerinin yanı sıra gübre fiyatlarının da yüksek seyretmesine yol açtı.
Piyasalardaki Baskılar
Gıda ve gübre piyasaları, Orta Doğu'daki çatışmalar, Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle Karadeniz üzerinden yapılan sevkiyatlardaki belirsizlikler, artan enerji maliyetleri ve aşırı hava olaylarının etkisi altında kalıyor. Kızıldeniz ve Babulmendeb Boğazı'ndaki güvenlik riskleri, bazı taşımacılık şirketlerinin gemilerini daha uzun rotalara yönlendirmesine neden oldu. Bu durum, teslimat sürelerini uzatırken, yakıt, navlun ve sigorta maliyetlerinin artmasına yol açıyor.
Gıda Fiyatlarındaki Artış
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Dünya Bankası verilerine göre, küresel gıda fiyatları ağustos ayında Kasım 2022'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. FAO Gıda Fiyat Endeksi, aylık bazda yüzde 1,9 artarak 133,3 puana yükseldi. Geçen yılın aynı dönemine göre gıda fiyatları yüzde 2,5 artış gösterdi. Bu artış, tahıl, bitkisel yağ, et, süt ürünleri ve şeker gibi birçok gıda grubunu kapsıyor.
Şeker ve Tahıl Fiyatlarındaki Yükseliş
Ağustosta şeker fiyatları, bir önceki aya göre yüzde 11,9 artarak Haziran 2025'ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Bu artışta, Avrupa Birliği'ndeki şeker pancarı verimindeki düşüş beklentisi ve El Nino'nun Asya'daki üretim üzerindeki olası etkileri etkili oldu. Tahıl fiyatları da, Karadeniz'deki ihracat sorunları ve Avrupa'daki hava koşulları nedeniyle artış gösterdi. Örneğin, buğday fiyatları aylık yüzde 2,6, yıllık ise yüzde 15 artış kaydetti.
Gübre Fiyatlarında Durum
Dünya Bankası'nın emtia fiyat verilerine göre, küresel gübre fiyatları son dönemde yılın ikinci çeyreğinde ulaştığı zirve seviyelerden geriledi. Ancak, gübre fiyatları yüksek seyrine devam ediyor. Ürenin ton fiyatı haziran-ağustos döneminde yüzde 13,9 düşerek 390 dolara geriledi. Buna karşın, bazı gübre türlerinin fiyatları artış gösterdi. Örneğin, diamonyum fosfatın fiyatı yüzde 1,2 artarak 793,5 dolara yükseldi.
Sonuç olarak, küresel gıda fiyatlarının yükselmesi, hem üretim hem de ticaret alanındaki belirsizliklerden kaynaklanıyor. FAO, bu yıl küresel tahıl üretiminin geçen yıla göre yüzde 2 azalarak 2 milyar 980 milyon tona gerilemesini bekliyor. Gübre fiyatlarındaki dalgalanmalar ve yüksek enerji maliyetleri, önümüzdeki dönemde gıda fiyatları üzerinde yukarı yönlü riskler oluşturmaya devam edecek.
