İstanbul Barosu Engelli Hakları Merkezi, yeni eğitim-öğretim dönemi öncesinde engelli çocukların eğitim haklarını korumak amacıyla "Eğitimde Sağlamcılığa Hayır! Engelli Çocukların Eğitim Hakkı İçin Veli Rehberi" başlıklı bir çalışma yayımladı. Rehber, ailelerin okullarda karşılaşabileceği hak ihlalleri ve çözüm yolları hakkında kapsamlı bilgiler sunuyor.
Rehberin İçeriği
Eylül 2026 tarihli ve 68 sayfadan oluşan rehber, okul kaydı, sağlık raporu talepleri, "gölge öğretmen" uygulamaları, Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) gibi çeşitli konuları ele alıyor. Ailelerin sorun yaşaması durumunda başvurabilecekleri idari ve hukuki yollar ile örnek dilekçelere de yer veriliyor. Özellikle engelli çocukların okul kaydı sırasında karşılaştıkları ret uygulamaları dikkat çekiyor.
Baro, engelli bir çocuğun okul kaydının reddedilmesinin gerekçesi olarak yalnızca engellilik durumunun öne sürülemeyeceğini vurguluyor. Okulların, "Bu okul çocuğunuza uygun değil" veya "Sınıf çok kalabalık" gibi bahanelerle çocukları eğitim ortamından uzaklaştırmalarının eğitim hakkını ihlal edeceğini belirtiyor.
Gölge Öğretmen Uygulamaları
Rehberde, bazı okullarda ailelerden çocuklarının eğitimine destek olması için kendi imkanlarıyla "gölge öğretmen" sağlamalarının istendiği de ele alınıyor. İstanbul Barosu, bu durumun eğitim hakkını ihlal ettiğini ve kamusal yükümlülüklerin öncelikle değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor. Ailenin ekonomik gücünün, çocuğun eğitim hakkıyla ilişkilendirilmemesi gerektiği vurgulanıyor.
Akran Zorbalığı ve Ayrımcılık
Rehberde ayrıca engelli çocukların karşılaşabileceği akran zorbalığı konusuna da değiniliyor. Alay etme, hakaret, dışlama gibi zorbalık türlerinin yanı sıra, engelli çocukların kullandığı yardımcı cihazların kullanımının engellenmesi de ayrımcılık olarak değerlendiriliyor. Baro, okul yönetimlerinin zorbalığa karşı önleyici tedbirler almakla yükümlü olduğunu hatırlatıyor.
Rehber, ailelere her bir olayı tarih ve yer bazında kaydetmeleri önerisinde bulunuyor. Ayrıca, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun gereği, başvurulara en geç 30 gün içinde gerekçeli yanıt verilmesi gerektiği belirtiliyor. Sorunların çözülmemesi durumunda ise ilçe ve il milli eğitim müdürlükleri ile diğer ilgili kurumlara başvuru yapılabileceği aktarılıyor.
Sonuç olarak, İstanbul Barosu Engelli Hakları Merkezi tarafından hazırlanan bu rehber, engelli çocukların eğitim hakkının yalnızca okul kaydı ile sınırlı olmadığını, eğitim sürecinin her aşamasında eşit hakların sağlanması gerektiğini savunuyor. Eğitim hakkının, kamu kurumlarının yerine getirmekle yükümlü olduğu bir yükümlülük olduğu vurgulanıyor.
