Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Osman Kavala'nın Gezi davası ile ilgili olarak adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine dair kararını 25 Ağustos 2026 tarihinde açıkladı. Kavala, 18 Ekim 2017'de tutuklanmış ve 22 Nisan 2022'de ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmıştır. Bu süreçte, Kavala'nın özgürlüğünden yoksun kalma süresi sekiz buçuk yılı aşmıştır.
Dava Süreci ve İhlal İddiaları
Gezi Parkı olayları, 27 Mayıs 2013'te başlayıp Eylül 2013'e kadar devam etmiştir. Kavala, bu olaylarla bağlantılı olarak yargılanmış ve 18 Şubat 2020'de İstanbul 30. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından beraat etmiştir. Ancak, Kavala daha sonra anayasal düzeni ortadan kaldırma ve casusluk suçlamalarıyla tekrar tutuklanmıştır. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, beraat kararını bozmuş ve Kavala'nın ceza almasına yol açan süreç başlamıştır.
AİHM, Kavala'nın başvurularında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) birçok maddesinin ihlal edildiği iddialarını incelemiştir. Mahkeme, Türkiye'de iç hukuk yollarının tüketilmediği yönündeki hükümet itirazlarının "şekilci" bir yaklaşımla değerlendirilemeyeceğini vurgulamıştır. Kavala'nın, Anayasa Mahkemesi'ne yaptığı başvuruların etkili bir sonuç vermediğini ve bu durumun onun özgürlüğünün ihlaline yol açtığını belirtmiştir.
AİHM'nin Değerlendirmeleri
AİHM, Kavala'nın Gezi Parkı olaylarıyla ilgili olarak yaptığı faaliyetlerin, ifade özgürlüğü ve barışçıl toplantı özgürlüğü kapsamında değerlendirilebileceğini kaydetmiştir. Mahkeme, bu faaliyetlerin kamuoyunu bilgilendirme ve sivil toplum girişimlerini destekleme amacı taşıdığını ifade etmiştir. Ayrıca, AİHM, insan hakları savunucularının demokratik toplumda önemli bir rol oynadığını vurgulamıştır.
AİHM'nin kararında, adaletin tecellisi için yalnızca yargılamaların adil olması değil, aynı zamanda bu adaletin görünür olması gerektiği belirtilmiştir. Mahkeme, Kavala'nın yargı sürecinde ciddi eksiklikler bulunduğunu ve bu durumun adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ifade etmiştir. AİHM, bu eksikliklerin yargı ortamındaki derin bir bozulmayı yansıttığı sonucuna varmıştır.
Sonuç ve Önemi
AİHM'nin bu kararı, Türkiye'nin iç hukukundaki yapısal sorunları ve kanuni yorumları açısından önemli bir dönemeç olarak değerlendirilmektedir. Kavala'nın durumu, adil yargılanma ilkesinin ihlali açısından geniş bir çerçevede tartışılmaya devam edecektir. AİHM, adaletin açık inkârı kavramını kullanarak, adil yargılanma hakkının özünün reddedilmesine yol açan durumların kabul edilemeyeceğini vurgulamıştır.
