Son yıllarda yapay zeka sistemlerine altyapı sağlayan veri merkezlerinin su ve enerji ihtiyacının artması, küresel ölçekte su kaynakları üzerindeki baskının derinleşebileceği konusunda endişelere yol açıyor. Anadolu Ajansı'nın "Yapay Zekanın Doğaya Faturası" başlıklı dosya haberinin birinci bölümünde, bu durumun yerel halklar üzerindeki etkileri ele alındı.
Su Tüketimi ve Soğutma Sistemleri
Veri merkezlerinde kullanılan yüksek performanslı işlemcilerin ürettiği ısı, gelişmiş soğutma sistemleri ile kontrol altına alınıyor. Bu sistemlerde milyarlarca litre tatlı su kullanılıyor. Uzmanlar, özellikle kuraklık riski taşıyan bölgelerde kurulacak veri merkezlerinin su yönetimi açısından dikkatle planlanması gerektiğini vurguluyor.
Google'ın yapay zeka aracı Gemini, metin tabanlı bir sorgunun yaklaşık 5 damla su tükettiğini belirtirken, OpenAI'ın ChatGPT'si için bu miktarın 0,32 mililitre olduğu öne sürüldü. Ancak uzmanlar, yapay zekanın su tüketiminin miktarını doğrudan ölçmenin zor olduğunu ve bu miktarın öngörülenin çok ötesinde olabileceğini ifade ediyor.
Çevresel Etkiler ve Yerel Yönetimler
Cardiff Üniversitesi Çevresel Sürdürülebilirlik Dekanı Profesör Monjur Mourshed, veri merkezlerinin soğutma için günde 1 milyon galon su tükettiğini ve elektrik üretimi için de aynı miktarda suya ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Mourshed, bu durumun küçük bir şehir büyüklüğünde bir su tüketimine denk geldiğini vurguladı.
Araştırmalara göre, dünyadaki tüm veri merkezlerinin yaklaşık üçte biri Amerika'da bulunuyor ve bu merkezlerin enerji tüketiminin 2028 yılı itibarıyla ABD'nin toplam enerji tüketiminin yüzde 10'unu oluşturması bekleniyor. Hükümetler, veri merkezlerini kendi bölgelerine çekmek için planlama süreçlerini hızlandırıyor. Ancak bu süreçlerde su ve elektrik tüketiminin ne kadar olacağı konusunda yeterli bilgi bulunmuyor.
İstihdam ve Ekonomik Etkiler
Veri merkezlerinin istihdam yaratma potansiyeli de sorgulanıyor. Profesör Mourshed, veri merkezlerinin büyük yatırımlar gibi görünse de, genellikle yalnızca sınırlı sayıda iş imkanı yarattığını belirtti. Ayrıca, bu işlerin yüksek vasıflı profesyoneller gerektirdiği için düşük beceri düzeyine sahip topluluklarda bu merkezlerin istihdam yaratma potansiyelinin düşük olduğunu ifade etti.
California Üniversitesi profesörü Shaolei Ren ise yapay zekanın yıllık tüketiminin değil, bu taleplerin hangi dönemlerde ortaya çıktığının önemli olduğunu vurguladı. Büyük veri merkezlerinin bulunduğu topluluklar, su ve altyapı kaynakları konusunda daha fazla rekabetle karşılaşabiliyor. Bu durum, su sıkıntısı çeken bölgelerde daha belirgin hale geliyor. Şirketlerin su tüketimi ile ilgili verileri genellikle yıllık bazda sunduğunu ancak spesifik tesisler için detaylı bilgi verilmediğini belirtti.
