Türkiye'de 131 yatırım fonunun tasfiyesi, 500 binden fazla yatırımcıyı etkileyen yaklaşık 20 milyar dolarlık bir krize yol açtı. Bu durum, uluslararası ekonomi basınında düzenleyici zayıflıklar ve siyasi bağlantılar bağlamında geniş bir perspektifle ele alınıyor. Reuters, Türkiye sermaye piyasalarının en büyük sarsıntılarından biri olarak tanımladığı krizde, yüksek enflasyon ve değer kaybeden Türk Lirası'nın yatırımcıları olağanüstü getiri arayışına ittiğini belirtiyor.
Merkez Bankası'nın Önlemleri
Merkez Bankası, krizin etkilerini sınırlamak amacıyla repo fonlamasını 300 milyar liraya çıkardı ve bankaların borçlanma limitlerini artırdı. Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, krizin finans sistemine bulaşmadığını ve sistemik risk oluşturmadığını ifade etti. Ancak, alınan olağanüstü tedbirler, krizin likidite üzerindeki etkisini azaltmaya yönelik olarak değerlendiriliyor. Karahan, fonlardan çıkan paranın önemli bir bölümünün banka mevduatlarına yöneldiğini ve mevduatların yaklaşık 800 milyar lira arttığını da duyurdu.
Uluslararası Basının Değerlendirmeleri
Dış basında ise Financial Times, bazı fonların uyguladığı yöntemi "Ponzi benzeri" olarak nitelendiriyor. Gazete, düşük likiditeli hisselerin karşılıklı alımıyla fon değerlerinin şişirildiğini ve olağanüstü getirilerin daha önce alarm vermesi gerektiğini vurguluyor. Reuters, piyasa manipülasyonuna ilişkin uyarıların 2025 yılına kadar uzandığını, buna rağmen balonun büyümeye devam ettiğini aktarıyor. Borsa İstanbul'un kriz sırasında endeks değişiklikleri yapması, düzenleyici kurumların piyasanın yapısında sorun gördüğünü gösteriyor.
Siyasi Bağlantılar ve İstifalar
Euronews ise, AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya'nın hisse işlemleriyle ilgili iddiaların ardından istifasını öne çıkarıyor. Bu durum, muhalefetin siyasi ilişkilerin araştırılması talepleriyle birlikte ele alınıyor. Kriz, yalnızca yatırımcı zararları ve fonların tasfiyesi üzerinden değil, aynı zamanda iktidar çevreleriyle piyasa aktörleri arasındaki ilişkiler açısından da inceleniyor.
Dışarıdan bakıldığında, Türkiye hükümeti "bulaşma yok, sistem ayakta ve zarar kontrol altında" mesajı verirken, uluslararası ekonomi basını bu kadar büyük bir spekülatif yapının neden bu kadar uzun süre var olabildiğini ve düzenleyici müdahalenin neden geciktiğini sorguluyor.
