Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), Çanakkale Belediyesinin 2025 yılı nikah ücreti tarifesinde yabancı uyruklular için belirlenen yüksek ücretin ayrımcılık teşkil ettiğine karar verdi. 2024 yılında Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için 2 bin 500 lira olarak belirlenen nikah kıyma ücretinin, yabancı uyruklular için 25 bin lira olarak uygulanacağına dair haberler üzerine TİHEK, resen inceleme başlattı.
İnceleme Süreci
TİHEK, belediyeden alınan yazılı görüşte, yabancı uyrukluların evlenme işlemlerinin İçişleri Bakanlığı tarafından sağlanan e-Belediye Evlendirme Modülü kapsamına girmediğini, bu nedenle evrakların konsolosluk, elçilik, valilik veya kaymakamlıklar aracılığıyla teyit edilmesi gerektiğini belirtti. Çanakkale Belediyesi, bu işlemlerin daha fazla zaman ve idari kaynak gerektirdiğini savundu.
Yabancı Uyruklulara Uygulanan Ücret
Belediye, 2025 öncesinde nikah hizmetlerinin ücretsiz sunulması nedeniyle Türkiye'nin farklı illerinden yabancı uyruklularla evlenmek isteyen kişilerin yoğun başvuru yaptığını ve bunun yerel vatandaşların nikah işlemlerinin aksamasına yol açtığını ifade etti. Bu nedenle, hizmet sınırları içinde ikamet eden vatandaşlara öncelik verilmesi amacıyla ücret tarifesinde değişiklik yapıldığı kaydedildi.
TİHEK'in Kararı
TİHEK, uygulanan ücret farkını haklılaştıracak somut verilerin sunulmadığını vurgulayarak, yabancı uyruklu kişilerden alınan ek ücretin, karşılaştırılabilir durumdaki kişiler arasında farklı muamele olarak değerlendirildiğini belirtti. Bu durumun, ayrımcılık yasağını ırk ve etnik köken temelinde ihlal ettiğine karar verildi. Çanakkale Belediye Başkanlığı hakkında 256 bin 357 lira idari para cezası uygulanmasına hükmedildi.
Kurul, belediyenin belirttiği teyit işlemlerinin büyük ölçüde kısa süreli yazışmalar ve telefon görüşmelerinden oluştuğunu, bu durumun ek mali yük oluşturmadığını ifade etti. Ayrıca, yabancı uyruklulara uygulanan ücret farkının evlenme hakkına erişim açısından orantısız bir kısıtlama oluşturduğuna dikkat çekildi. Belediyenin, yerel vatandaşların işlemlerinde aksama yaşandığına dair savunmasının da somut verilerle desteklenmediği belirtildi.
