Sırbistan'da 25 Ekim 2023 tarihinde gerçekleştirilen erken genel seçimlerde Aleksandar Vucic'in liderliğindeki Sırp İlerleme Partisi, muhalefet koalisyonu "Öğrenci Listesi" karşısında büyük bir yenilgi aldı. Öğrenci Listesi, Vucic koalisyonunun yüzde 39'luk oy oranına karşılık yüzde 53 oy alarak dikkat çekici bir başarı elde etti. Bu durum, iktidar partisinin kötü yönetimi ve yolsuzlukları gibi iç sorunların yanı sıra, Vucic'in İsrail ile kurduğu yakın ilişkilerin de etkisi altında şekillendi.
Protesto Hareketinin Başlangıcı
Seçimlerdeki muhalefet hareketi, Kasım 2024'te Novi Sad'daki bir tren istasyonunda meydana gelen ve 16 kişinin yaşamını yitirmesiyle sonuçlanan kaza sonrası başladı. Bu trajik olay, halkın hükümete karşı hesap sorma talebini artırdı ve zamanla yolsuzluk, kötü yönetim ve devlet kurumlarının kötüye kullanılması karşıtlığına dönüştü. Protestolar, farklı ideolojik çizgilere sahip seçmenleri ortak talepler etrafında bir araya getirdi.
Vucic'in Dış Politika Tercihleri
Vucic'in İsrail ile yakın ilişkileri, özellikle Gazze'deki olaylar sırasında uluslararası tepkilerin arttığı bir dönemde, Sırp kamuoyunda olumsuz bir etki yarattı. Sırbistan, tarihsel olarak Filistin ile dostane ilişkiler sürdürmüş bir ülke olarak biliniyor. Ancak Vucic'in hükümeti, Ekim 2023 itibarıyla İsrail ile askeri ve stratejik işbirliğini artırdı. Sırbistan'ın İsrail'e yönelik silah ihracatı, 2023'te 1,4 milyon avrodan 2024'te 42,3 milyon avroya yükseldi.
Seçim Sonuçlarına Etkisi
Vucic'in seçimlerdeki başarısızlığı, yalnızca dış politika ile sınırlı değil; iç meselelerle de doğrudan bağlantılı. Yeni Sırp Siyasi Düşüncesi tarafından yapılan bir araştırmaya göre, Sırbistan halkının yüzde 57'si Filistin'e destek verirken, sadece yüzde 5'i İsrail'i desteklediğini belirtti. Bu durum, Vucic karşıtı muhalefetin tabanı arasında Filistin'e destek oranının daha da yüksek olduğunu gösteriyor. Öğrenci Listesi'nin seçim bildirgesinde de, "İsrail'in Gazze Şeridi'nde Filistin halkını yok etmeye yönelik sistematik girişimine ortak olmayacağız" ifadesi yer aldı.
Sonuç olarak, Vucic'in İsrail ile kurduğu ilişkiler, Sırbistan'daki seçim sonuçlarını etkileyen faktörlerden biri olabilir. Ancak bu etkinin boyutunu tam olarak belirlemek güç. Yeni hükümetin dış politikası ve demokratikleşme vaadi, Sırbistan’ın geçmişiyle olan hesaplaşmasına bağlı olarak önemli bir sınavdan geçecek.
