Türkiye Cumhuriyeti tarihinin önemli dönüm noktalarından biri, 1 Kasım 1922 tarihinde gerçekleşti. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), 308 numaralı kararı ile saltanatı kaldırarak egemenliğin ulusa geçişini sağladı. Bu adım, Milli Mücadele’nin Cumhuriyet ile taçlandırılmasında kritik bir eşik olarak değerlendirilmektedir.
Saltanatın kaldırılmasının ardından Padişah Vahdettin, İngiliz zırhlısı HMS Malaya ile İngiltere'ye sığınarak ülkeyi terk etti. Tarihçi Prof. Dr. Mehmet Emin Elmacı, bu süreci, “Bir milletin saltanattan gelen ‘kul’ statüsünden, Cumhuriyetin ‘asli ve irade sahibi vatandaş’ statüsüne geçişinin en keskin miladı” şeklinde tanımladı. Elmacı, bu değişimin Osmanlı İmparatorluğu’ndan, egemenliğin millete ait olduğu hukuki ve fiili bir duruma geçişi sağladığını ifade etti.
İkilik Tehdidinin Ortadan Kaldırılması
Saltanatın kaldırılmasıyla birlikte, o dönemde devlet yönetiminde var olan "İkilik" tehdidi de ortadan kaldırılmış oldu. Elmacı, bu durumun, Kurtuluş Savaşı'nın kritik dönemlerinde İstanbul'daki Osmanlı Hükümeti'nden, halkı temsil eden TBMM'ye güç aktarımını sağladığını belirtti. Bu ikiliğin sona ermesi, özellikle Lozan Barış Konferansı öncesinde TBMM'nin diplomatik gücünü artırdı.
104 yıl önce atılan bu adımın en önemli sonuçlarından biri, ulus egemenliğinin kurumsallaşması oldu. Elmacı, “Bugün Türkiye Cumhuriyeti’nin demokratik idare yapısının temel omurgasını millet iradesi oluşturuyorsa, bu temel 104 yıl önce atılan bu cesur adımla atılmıştır” dedi. Atatürk'ün liderliğinde atılan bu adımlar, demokrasiye geçiş sürecinin temellerini oluşturdu.
Geleceğe Vurulan Mühür
Saltanatın kaldırılması, geçmişin köhnemiş yapılarına bir veda olduğu kadar, Türkiye’nin geleceğine vurulan en sağlam mühür olarak değerlendirilmektedir. Elmacı, Türkiye Cumhuriyeti'nin hala karşılaştığı iç ve dış jeopolitik sıkıntılara karşı halkına dayanan stratejik hamlelerle gücünü korumakta olduğunu vurguladı. Bu gücün kaynağının, 1922’de TBMM kürsüsünden yükselen ‘Hâkimiyet milletindir!’ sesi olduğunu belirtti.
Harf Devrimi ise, 1 Kasım 1928'de gerçekleştirilen bir diğer önemli reform olarak öne çıkmaktadır. Bu reform ile Türk alfabesi, Osmanlı Türkçesi için kullanılan Arap harfli alfabeden, Latin alfabesine dayalı yeni bir yazı sistemine dönüştürüldü. Böylece Türk dilinin daha etkili ve modern bir şekilde yazılması ve okunması hedeflenmiştir.
