Aydın Adnan Menderes Üniversitesi (ADÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selçuk Hazır, tarım zararlılarıyla mücadelede önemli bir buluşa imza attı. Prof. Dr. Hazır, nematodlar üzerinde yaptığı araştırmalar sonucunda, bu mikroskobik canlıların ürettiği ve böcekleri etkileyen yeni bir molekül keşfetti. Nematodlar, toprakta doğal olarak bulunan ve 0,6 ila 1 milimetre arasında büyüklüğü olan mikroskobik solucanlardır. Bu canlılar, tarım zararlılarıyla mücadelede kullanılıyor ve böcekleri öldürme yeteneğine sahiptir.
Araştırmanın Detayları
Prof. Dr. Hazır, ABD'de bu alanda doktora yaptıktan sonra Alman Max Planck Enstitüsü ile işbirliği yaparak "TÜBİTAK-BMBF" projesini hayata geçirdi. Araştırmalarında, nematodlar tarafından öldürülen böceklerin üzerine toplanan karıncaların bölgeden hızla uzaklaştığını gözlemlediklerini belirtti. Bu davranışın nedenini araştıran ekip, nematodların içindeki 'Xenorhabdus' ve 'Photorhabdus' bakterilerinin ürettiği 'RXP' adlı molekülün bu duruma sebep olduğunu tespit etti.
Molekülün Özellikleri
Prof. Dr. Hazır, RXP'nin bakteri hücreleri içinde nerede ve nasıl sentezlendiğini detaylı bir şekilde açıkladıklarını ifade etti. Molekül, farklı hayvanların uzaklaşmasına neden olduğu için, zararlı hayvanlarla mücadelede kullanılabileceği düşünülüyor. Yapılan çalışmalar, RXP'nin DEET adlı böcek kovucu madde ile kıyaslandığında 100 kat daha etkili olduğunu ortaya koydu. DEET sadece vektör hayvanlar üzerinde etkiliyken, RXP tarım zararlıları üzerinde de etki sağlıyor.
Gelecek Perspektifi
Bu buluşun ilaç haline getirilebileceği ve hem insan hem de hayvan hastalıklarını taşıyan vektörlerin kontrolünde kullanılabileceği öngörülüyor. Prof. Dr. Hazır, uluslararası patent başvurusu yaptıklarını ve bu çalışmanın uluslararası dernek tarafından "2026'nın öne çıkan buluşu" ödülüne layık görüldüğünü belirtti. Araştırmaların devam edeceği ve bu molekülün tarım alanında da önemli bir rol oynaması bekleniyor.
