İstanbul, 13 Ekim'den bu yana Vali Davut Gül'ün "84 yılın en büyük yağışı" olarak nitelendirdiği sağanak yağışların etkisi altında. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) verilerine göre, yağış miktarı 1985'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Beykoz'da metrekareye 242 kilogram, Eyüpsultan'da 190,5 kilogram ve Sarıyer'de ise 187,9 kilogram yağış kaydedildi.
Taşkınlar ve Su Baskınları
Özellikle Boğaz çevresi ile Avrupa Yakası'nın kuzey ve orta kesimlerinde yağış miktarı, metrekarede 100 ila 230 kilogram arasında değişiklik gösterdi. Arnavutköy, Başakşehir, Beykoz, Esenyurt, Kağıthane ve Şile gibi ilçelerde dereler taştı, Sarıyer, Eyüpsultan ve Sultangazi gibi bölgelerde ise evler, iş yerleri ve yollar su altında kaldı. Sürücüler araçlarında mahsur kalırken, taşkın nedeniyle bazı güzergahlarda ulaşım durdu. Yetkililer, vatandaşları dere yataklarından ve su baskını riski taşıyan alanlardan uzak durmaları konusunda uyardı.
Dere Ağları ve Yapılaşma
İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi'nin (İSKİ) 2023'te açıkladığı master plana göre, kentte toplam 5 bin 247 kilometre uzunluğunda 2 bin 772 dere bulunuyor. Peyzaj mimarı Dr. Hülya Dinç, 2015 tarihli doktora tezinde İstanbul'daki 168 ana dereyi inceledi. Araştırmaya göre, toplam dere uzunluğunun yüzde 21'i kentsel, yüzde 79'u kırsal alanlardan geçiyor. Dinç, 168 ana derenin yüzde 64'ünde fiziksel değişim saptadı ve yalnızca 60 ana derenin doğal yapısını koruduğunu belirtti.
Yapılaşmanın Etkileri
Dinç, dere ve dere kıyılarının fiziksel değişiminin kıyı ekosistemini ve yaşam kalitesini olumsuz etkilediğini vurguladı. Ayrıca, İstanbul'da dere yataklarına ilişkin imar ve koruma kurallarının yıllar içinde değiştiğini ortaya koydu. Bedrettin Dalan döneminde dere koruma bandının kaldırılmasıyla dere kıyıları imara açıldı. Nurettin Sözen döneminde koruma bandı yeniden düzenlenirken, Kadir Topbaş döneminde ise bu bandın daraltılmasıyla yapılaşma yoğunluğu arttı.
Çözüm Önerileri
Dinç, yapılaşmayla daralan dere yataklarının doğal yapısına kavuşturulmasını ve taşkın sularının yayılacağı alanların korunmasını önerdi. Ayrıca, havzaların bütüncül yönetimi için bir "drenaj ofisi" kurulmasını tavsiye etti. Bu ofis, yağmursuyu yönetimi ve kentsel planlama kararlarının uygulanması konusunda ilgili kurumlar arasında işbirliğini desteklemeli.
