İstanbul, 6 Ekim 1923 tarihinde Lozan Antlaşması çerçevesinde resmi olarak kurtarıldı. Bu süreçte, Türk heyeti İtilaf Devletleri ile yapılan müzakerelerde İstanbul'un boşaltılması için kararlı bir mücadele yürüttü. Türk tezlerinin büyük ölçüde kabul edilmesi sonucunda, Türk ordusu İstanbul'u geri alma hakkını elde etti.
İstanbul'un Kurtuluş Bayramı
6 Ekim tarihi, İstanbul'un kurtuluş yıl dönümü olarak bir zamanlar "İstanbul'un Kurtuluş Bayramı" olarak kutlanmaktaydı. Ancak bu gelenek zamanla unutulmuş, günümüzde ise İstanbul'un kurtuluşu daha az anılır hale gelmiştir. Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasıyla birlikte, İstanbul'un işgalden kurtuluşu, o dönemde "İstanbul'un İkinci Fethi" olarak adlandırılmış, Mustafa Kemal Paşa ise "İkinci Fatih" olarak anılmıştır.
İşgal ve Kurtuluş Süreci
Birinci Dünya Savaşı sonrası İstanbul, 13 Kasım 1918 ve 16 Mart 1920 tarihlerinde iki kez İtilaf Devletleri tarafından işgal edildi. Türk ordusu, 9 Eylül 1922'de İzmir'i kurtardıktan sonra, İstanbul ve Boğazlar üzerindeki işgali sona erdirmek için harekete geçti. 19 Eylül 1922'de Türk birlikleri, İngilizlerin ilan ettiği tarafsız bölge olan Çanakkale Erenköy'e girdi. İngiliz kuvvetleri, İstanbul'da yeterli güç bulundurmadıkları için geri çekilmek zorunda kaldı.
Lozan Görüşmeleri ve Sonuçları
Lozan Görüşmeleri, İstanbul'un geleceği açısından kritik bir öneme sahipti. Türk heyeti, İstanbul'un kayıtsız şartsız olarak boşaltılmasını talep etti. İtilaf Devletleri, İstanbul'dan çekilme konusunda kararsızlık yaşarken, Türkiye'nin kararlılığı karşısında geri adım atmak zorunda kaldılar. 12 Temmuz 1923'te, İngiliz heyetinin başkanı, Türkiye'nin talepleri doğrultusunda geri çekilme önerisi sundu. Nihayetinde, İstanbul'un boşaltılması ve Türkiye'ye teslim edilmesi konusunda mutabakata varıldı.
Sonuç olarak, 6 Ekim 1923 tarihi, İstanbul'un kurtuluşu açısından tarihi bir gün olarak kaydedildi. Bu süreç, Kurtuluş Savaşı'nın zaferle sonuçlanmasının ardından, Türkiye'nin bağımsızlık mücadelesinin önemli bir parçası olarak değerlendirilmektedir.
