Hürmüz Boğazı'nda tırmanan jeopolitik gerginlik, gübre arzını kısıtlayarak mısır ve soya fasulyesi fiyatlarında artışa neden oldu. Orta Doğu'daki çatışmalar, bu bölgeden geçen gübre ticaretini olumsuz etkileyerek, tarım sektöründe maliyetlerin yükselmesine yol açtı.
Gübre Üretiminde Maliyet Artışı
Orta Doğu'daki sıcak çatışmaların etkisiyle petrol arzında yaşanan sıkıntılar, gübre üretim maliyetlerini artırdı. Yüksek petrol fiyatları, dizel yakıt maliyetlerini yükseltirken, doğal gaz ve amonyak fiyatlarının artışı, gübre piyasasında daha yıkıcı etkiler yarattı. Gübre üretiminde enerji yoğun bir süreç yaşanması, çiftçilerin gübre kullanımını azaltmasına ve verimlilik beklentilerinin düşmesine neden oldu.
Fiyat Artışları ve Etkileri
Gübre arzındaki endişeler, diamonyum fosfat gübresinin ton fiyatını bu yılın ilk dokuz ayında yüzde 28,4 artırarak 802,5 dolara yükseltti. 2025 yılında bu fiyat 625 dolar seviyesindeydi. Bu dönemde mısır fiyatı yüzde 13,3, soya fasulyesi fiyatı ise yüzde 22,6 oranında artış gösterdi. Gübre arzındaki kısıtlamalar, tarımsal ürünlerin verimliliğini doğrudan etkiliyor.
Uzman Görüşleri
Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Kutay Gözgör, arz şoklarının yalnızca azotlu gübrelerle sınırlı kalmadığını belirtti. Mısır ve soya fasulyesi gibi temel tarım ürünlerinin verimliliğinde önemli rol oynayan diamonyum fosfat gübresinin lojistik sorunlardan etkilendiğini ifade etti. Gözgör, Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşen tedarik zincirinin gübre fiyatlarında kalıcı bir artışa neden olduğunu vurguladı.
Gözgör, alternatif tedarikçilerin devreye girmesinin küresel arz açığını azalttığını, ancak bu durumun maliyetleri artırabileceğini belirtti. Enerji fiyatlarındaki olası yükselişlerin, gübre maliyetlerini yeniden artırabileceğini ifade eden Gözgör, tarımsal ürün fiyatlarının mevcut stoklar ve ihracat akışları üzerinden şekilleneceğini öngördü.
