Fransa, mali disiplinsizlik, siyasi sorunlar ve artan sokak eylemleri ile tarihi bir kriz döneminden geçiyor. Kamu maliyesindeki yapısal gerileme, ülkenin borçlanma maliyetlerini son yılların zirvesine taşırken, avro da küresel piyasalarda yaklaşık 1,5 yılın en düşük seviyesine gerileyerek 1,116 seviyesini gördü.
Kamu Açığı ve Borçlanma Sorunları
Fransa Ulusal İstatistik Enstitüsü (INSEE) verilerine göre, ülkenin genel kamu açığı Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 5,8'ine ulaşarak Avrupa Birliği'nin (AB) yüzde 3'lük tavan sınırını aştı. Bu durum, Fransa'nın 2027 yılına kadar kamu açığını yüzde 5 seviyesine düşürme hedefinin zorluğunu ortaya koyuyor. 1974 yılından bu yana bütçe fazlası veremeyen Fransa'da, vergi gelirleri yavaş büyürken kamu harcamaları sürekli artış gösteriyor.
Fransa'nın toplam kamu borcunun GSYH'ye oranının 2027'de yüzde 121,7'ye tırmanması bekleniyor. Ülkenin toplam nominal borç stoku ise 3,596 trilyon avro ile GSYH'nin yüzde 119'una tekabül ediyor. Bu rakam, 1945'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaşarak makroekonomik istikrarı tehdit ediyor.
Sokak Eylemleri ve Toplumsal Tepkiler
Fransa'daki bu mali durum, Avrupa tahvil piyasasında 'bulaşıcılık riski'ni artırıyor. Analistler, Fransa'nın yüksek borç yükü ve bütçe açığı nedeniyle diğer Avro Bölgesi ülkelerine de yayılma riski taşıdığını belirtiyor. Hükümetin, bütçe açığını azaltmak için hazırladığı 54 milyar avroluk kemer sıkma programı, sokaklarda büyük bir toplumsal dirençle karşılaştı. İtfaiyeciler ve kamu çalışanlarının ardından lise ve üniversite öğrencileri de eylemlere katıldı.
Eylemler sırasında polis, öğrencilere karşı biber gazı ve plastik mermi kullandı. Bu müdahale, muhalefet kanadının sert tepkisini çekti. Şu ana kadar 170 öğrenci, 65 eğitim personeli ve 600'den fazla kolluk kuvveti yaralandı. Ülke genelindeki liselerin yaklaşık yüzde 10’una tekabül eden 400 okulda yüz yüze eğitime ara verildi.
Ekonomik Etkiler ve Gelecek Beklentileri
Fransa'da yıllık enflasyon, eylül ayında yüzde 3,4'e yükselerek hanehalkı satın alma gücünü etkiliyor. Enerji fiyatlarının artışı, enflasyondaki yükselişin ana sebebi oldu. Sarı Yelekliler Hareketi, eğitim bütçesinin artırılmasını ve enerji fiyatlarının dondurulmasını talep ediyor. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un hükümeti, popüler olmayan bütçe kesintilerine karşı sert bir muhalefetle karşılaşıyor.
Analistler, Fransa'nın mali durumunun Avro Bölgesi'nde yeni bir borç krizinin başlangıcını tetikleyebileceğine dikkat çekiyor. Tahvil piyasasındaki tedirginlik, ülkelerin risk primlerine yansıyor ve Fransa ile Almanya'nın 10 yıllık devlet tahvilleri arasındaki faiz farkı, 1990'dan bu yana kaydedilen en büyük haftalık genişlemeyi gösteriyor. Ekonomistler, Fransa'nın parçalanmış siyasi yapısının bütçe açığını düşürmeyi zorlaştırdığını vurguluyor.
