Helsinki'nin son adımı, fosil yakıtlardan çıkış çağrılarının arttığı bir dönemde gerçekleşiyor. Dünya, yenilenebilir enerji yatırımlarını artırırken kömür, petrol ve doğalgaz üretimini de sürdürmeye devam ediyor. Bilim insanları, küresel sıcaklık artışını 1.5 dereceyle sınırlamak için emisyonların hızla azaltılması gerektiğini hatırlatıyor.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, eylül ayında New York'ta düzenlenen iklim zirvesinde ülkelere fosil yakıtlardan çıkış için açık takvimler hazırlama çağrısında bulundu. Guterres, ulusal iklim planlarının 1.5 derece hedefiyle uyumlu olması gerektiğini vurgularken, enerji dönüşümünün çalışanları ve kırılgan toplulukları koruyacak şekilde gerçekleştirilmesini istedi.
BM Genel Sekreter Yardımcısı Amina Mohammed, COP31 öncesinde iklim krizinin etkilerinden en çok etkilenen Pasifik ada ülkeleri Fiji ve Tuvalu'yu ziyaret etti. Fiji'de yapılan COP31 ön hazırlık toplantısında, “Pasifik Adaları'nda doğan her çocuğun, yaşadığı adalarda büyüyüp gelişebilmesi için acil önlemler almalıyız” dedi. Mohammed, küresel sıcaklık artışının 1.5 derece sınırını geçmesinin iklim mücadelesinden vazgeçmek için bir bahane olamayacağını belirtti.
COP28'de varılan uzlaşmalar, ülkelerin enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan adil ve düzenli bir şekilde uzaklaşma kararı almasını sağladı. Ayrıca, 2030 yılına kadar küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin üç katına çıkarılması ve enerji verimliliğinde yıllık iyileşme hızının iki katına yükseltilmesi hedefleri belirlendi. Ancak bu kararlar, bağlayıcı bir fosil yakıtlardan çıkış takvimi içermiyor.
Ülkeler, enerji dönüşümünün gerekliliğini kabul etse de fosil yakıt üretiminin ve tüketiminin hangi hızla azaltılacağı konusunda fikir ayrılıkları devam ediyor. Yeni kömür, petrol ve doğalgaz yatırımları ise uzun vadeli iklim hedefleriyle çelişiyor. Antalya'da 9-20 Kasım tarihlerinde düzenlenecek COP31, bu tartışmaların merkezi olacak. Türkiye'nin başkanlığında yapılacak zirvede elektrifikasyon, yenilenebilir enerji ve iklim finansmanı konuları ön plana çıkacak.
COP31 Başkanlığı'nın duyurduğu “35'e 35” girişimi, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılmasını hedefliyor. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) eylül ayında yayımladığı analize göre, bu payın mevcut teknolojilerle 2035'te yüzde 33'e ulaşması mümkün. Ancak elektrifikasyon, tek başına fosil yakıtlardan çıkış anlamına gelmiyor; artan elektrik talebinin yenilenebilir kaynaklarla karşılanması gerekiyor.
Eylül ayında, 92 sivil toplum kuruluşu COP31 Başkanlığı'na gönderdikleri ortak açık mektupta, elektrifikasyon hedefinin fosil yakıtlardan çıkış ve adil enerji dönüşümü ile birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı. Kuruluşlar, COP28'de kabul edilen enerji dönüşümü hedeflerinin yalnızca yenilenebilir enerji kapasitesindeki artışla değil, fosil yakıt kullanımındaki gerçek azalmayla da değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
İstanbul Politikalar Merkezi'nin (İPM) COP31 Diyalogları toplantısında, Türkiye'nin iklim taahhütlerini somut adımlara dönüştürmesi gerektiği ifade edildi. İPM İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Ümit Şahin, elektrifikasyon hedefinin yalnızca yenilenebilir enerji ve fosil yakıtlardan uzaklaşma politikalarıyla desteklenmesi halinde inandırıcı olacağını belirtti. Türkiye'nin kömürden kademeli çıkış için somut bir hedef ve takvim oluşturması gerektiğinin altını çizdi.
İPM Araştırmacısı Onur Akgül ise 2035 yılına kadar küresel ölçekte yüzde 35 elektrifikasyon hedefinin, fosil yakıtlardan çıkış hedefi ve yenilenebilir enerji politikalarıyla birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı. Türkiye'nin yenilenebilir enerji hedefleri ile 2038'e kadar emisyon artışı öngören Ulusal Katkı Beyanı arasındaki çelişkiye dikkat çekti.
