İstanbul’un tarihi yapılarından biri olan Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi, zengin geçmişi ve günümüzdeki tartışmalarıyla birlikte yeni bir araştırmaya konu oldu. Araştırmacı Turan Akıncı, 'Patrikhane – İmparatorluktan Cumhuriyete Fener Rum Patrikhanesi' adlı kitabını Eylül 2026'da Remzi Kitabevi aracılığıyla yayımlayacak.
Eserin İçeriği
Kitap, günümüzde sıkça tartışılan Heybeliada Ruhban Okulu, ekümeniklik iddiaları ve devletle ilişkiler gibi konuların tarihsel arka planını incelemektedir. Akıncı, bu meselelere dair daha derin bir anlayış geliştirmek için, anlatısına Cumhuriyet ve Lozan dönemlerinden değil, Ortodoks Kilisesi’nin ilk dönemlerinden başlamaktadır.
Tarihsel Bağlam
Eserin ilk bölümü, Roma ile İstanbul arasındaki ayrışma ve Doğu-Batı kiliselerinin 1054’teki kopuşu gibi önemli olayları kapsamaktadır. İstanbul'un 1453 yılında Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedilmesiyle birlikte Patrikhanenin kazandığı yeni statü ve bu dönemdeki uygulamalar detaylı bir şekilde ele alınmaktadır. Ayrıca, millet sistemi ve Rum Ortodoks cemaatinin devletle olan ilişkileri de incelenmektedir.
19. Yüzyıldan Günümüze
19. yüzyıldaki milliyetçilik akımları ve Filiki Eterya'nın etkisi gibi siyasi gelişmeler, Yunanistan’ın bağımsızlık süreciyle birlikte Patrikhanenin değişen siyasi zeminini de yansıtmaktadır. Kitapta, imparatorluğun çözülme dönemindeki Mütareke, Sevr ve Pontus girişimleri gibi konulara da geniş yer verilmektedir. Cumhuriyet'in ilanı sonrasında Türk Ortodoks Patrikhanesi'nin kuruluşu ve ardından yaşanan makam mücadeleleri de tarih perspektifiyle sunulmaktadır.
Güncel Tartışmalara Işık Tutuyor
Akıncı, eserinde günümüz tartışmalarını yalnızca yakın geçmiş üzerinden değerlendirmek yerine, Fener Rum Patrikhanesi'nin İstanbul’un kent tarihi ve uluslararası diplomasi içindeki yerini daha geniş bir çerçevede ele almaktadır. Bu yaklaşım, okuyuculara derinlemesine bir tarihsel anlayış sağlamayı hedeflemektedir.
