Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), dünya genelinde gıda fiyatlarının yeniden artış gösterdiğine ve bu durumun milyonlarca haneyi etkileyeceğine dikkat çekti. FAO Başekonomisti Maximo Torero, enerji ve taşımacılık maliyetlerindeki artışın tarımsal üretimde yaşanan sorunlarla birleştiğini ifade etti.
Fiyat Artışının Sebepleri
FAO'nun değerlendirmelerine göre, gıda fiyatlarındaki baskının 2026 yılının son çeyreğinde belirginleşmesi ve 2027'nin ilk aylarında daha yüksek seviyelere ulaşması bekleniyor. Bu artışın yıl boyunca etkisini sürdürmesi öngörülüyor. Küresel gıda arzı üzerinde birden fazla riskin etkili olduğu belirtiliyor. Savaşlar, Hürmüz Boğazı çevresindeki tedarik riskleri ve El Niño kaynaklı kuraklık, tarımsal ürünlerin üretimi ve taşınması üzerindeki baskıyı artırıyor.
Bölgesel Etkiler
Gıda fiyatlarındaki yükseliş, özellikle Asya, Batı Asya ve Kuzey Afrika'daki düşük gelirli haneler üzerinde önemli bir baskı oluşturuyor. Örneğin, Endonezya'da perakende pirinç fiyatı, kilogram başına 15 bin 769 rupiye çıkarak tarihi zirveye ulaştı. Mısır'da ise devlet sübvansiyonu dışında satılan büyük ekmeğin fiyatı, birkaç ay içinde 4 Mısır poundundan 5 pounda yükselerek yüzde 25'lik bir artış gösterdi.
Küresel Gıda Fiyat Endeksi
Hindistan'da zayıf muson yağışlarının etkisiyle şeker, soğan ve bakliyat fiyatları bir ay içinde yüzde 10'un üzerinde artış gösterdi. Ülke yönetimi, gıda arzını korumak amacıyla etanol üretiminde kullanılan şeker şurubuna yönelik alımları durdurdu. FAO verilerine göre, Küresel Gıda Fiyat Endeksi eylülde 136 puana yükseldi. Bu, bir önceki aya göre yüzde 1,5 ve geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 5,8'lik bir artışa işaret ediyor. Böylece, küresel gıda fiyatları Kasım 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaşmış oldu.
Enerji, lojistik ve tarımsal üretim kaynaklı baskıların devam etmesi durumunda, gıda fiyatlarındaki artışın 2027'de de hane bütçeleri üzerindeki etkisini koruması bekleniyor.
