Çin, vatandaşlarının yurt dışına çıkışlarını daha sıkı denetleyecek yeni düzenlemeleri yürürlüğe koydu. Bu yeni kurallar, stratejik alanlarda artan küresel rekabetin etkisiyle, ülke dışına seyahat eden bireyler üzerindeki denetimi genişletmeyi hedefliyor.
Ülke Dışına Çıkış Kısıtlamaları
Yeni düzenlemeler çerçevesinde, yurt dışında bulunduğu esnada Çin'in ulusal güvenliğine veya çıkarlarına zarar verdiği değerlendirilen kişilerin ülke dışına çıkışları üç yıla kadar engellenebilecek. Ayrıca, sanayi ve teknoloji güvenliği açısından tehdit oluşturduğu düşünülen bireyler de bu kapsamda yer alacak. Sınır görevlilerine, Çin vatandaşlarını yüksek riskli ülkelere seyahat etmemeleri konusunda uyarmaları yönünde talimat verildi.
Önceki Kısıtlamalar ve Uygulamalar
Çin'de daha önce de yurt dışına çıkışlara yönelik kısıtlamalar uygulanıyordu. İlk olarak kamu görevlilerini kapsayan bu uygulamalar, zamanla devlet şirketlerinde çalışanlara ve bazı sıradan vatandaşlara kadar genişletildi. Pekin'de bir finans kuruluşunda çalışan ve takma adı Xiao Wang olan bir birey, çalışanların uzun süredir pasaportlarını teslim etmek ve yurt dışına çıkmak için izin almak zorunda olduğunu belirtti. Wang, yöneticilerin çalışanlara hassas ülkeler hakkında kesin uyarılarda bulunduğunu aktardı.
Eleştiriler ve İddialar
Georgetown Üniversitesi Asya Hukuku Merkezi İcra Direktörü Tom Kellogg, genişleyen seyahat kısıtlamalarını endişe verici buluyor. Kellogg, bu uygulamaların, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping döneminde artan ideolojik kontrolü yansıttığını ifade etti. Öte yandan, Çin hükümetine bağlı Piyao platformu, yeni düzenlemelerin sıradan vatandaşları etkilemediğini ve yüksek riskli bölgelere yönelik önleyici tedbirler olduğunu savundu.
Çıkış Yasağı Kayıtları
Vatandaşların haklarında çıkış yasağı olup olmadığını önceden kontrol edememesi de tartışmalara yol açıyor. Resmi bildirim yapılmadığı durumlarda, kişiler bu kısıtlamayı genellikle gerekli belgelere başvurduklarında veya ülkeden ayrılmaya çalıştıklarında öğreniyor. İnsan hakları kuruluşu Safeguard Defenders'ın verilerine göre, Çin Yüksek Mahkemesi veri tabanında çıkış yasaklarına ilişkin kayıtların sayısı 2016'da 89 iken, 2022'de bu rakam 188 bin 760'a yükseldi. Çıkış yasaklarıyla ilgili davaların medeni hukuk kararları içindeki oranı da 2019'da yüzde 0,23'ten 2025'te yüzde 7,3'e çıktığı belirtiliyor. Mahkemelerin daha fazla kararı kamuya açık şekilde yayımlamaması nedeniyle gerçek çıkış yasağı vakalarının bu rakamların da üzerinde olabileceği ifade ediliyor.
