Anayasa Mahkemesi (AYM), önalım hakkı ile ilgili rayiç bedel kuralını iptal etti. İlgili karar, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 734. maddesinin 2025'te değiştirilen 2. fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle yapıldı. İptal başvurusu, 13 ayrı asliye hukuk mahkemesi ile Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) tarafından yapıldı.
İptal Başvurusu ve Gerekçeleri
Başvurularda, önalım hakkının alıcıya karşı dava açılarak kullanılmasının öngörüldüğü, bu durumda rayiç bedelin mahkeme tarafından belirlenmesinin tapu siciline güven ilkesiyle çeliştiği ifade edildi. Ayrıca, rayiç bedelin hangi tarihe göre belirleneceği ve süre kavramlarının belirsiz olduğu vurgulandı.
AYM'nin Kararı
AYM, yaptığı inceleme sonucunda düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğuna karar verdi. İptal hükmünün 9 ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı. Anayasa'nın 35. maddesine atıfta bulunarak, mülkiyet haklarının toplum yararına aykırı olamayacağını belirtti.
Ön Alım Hakkının Önemi
Kararda, önalım hakkının, satıcı, alıcı ve ön alım hakkı sahibi arasında bir hukuki ilişki doğurduğu ve bu hakkın mülkiyet hakkı kapsamında bulunduğu ifade edildi. Ön alım hakkı sahibinin, taşınmazda paydaş olması nedeniyle diğer payları satın alma hususunda bir öncelik hakkı tanındığı belirtildi.
AYM, daha önce yapılan bir başvuruda önalım hakkının Anayasa'ya aykırı olmadığı sonucuna ulaştığını hatırlatarak, yasal ön alım bedelinin tarafların iradeleriyle kararlaştırılan bedeli esas almadığını ve bu durumun tarafların iradesini ortadan kaldırdığını ifade etti. Sonuç olarak, bu durumun adil bir denge sağlamadığını belirtti.
