Anayasa Mahkemesi (AYM) Genel Kurulu, pasaportu iptal edilen bir kamu görevlisinin bireysel başvurusunu değerlendirerek önemli bir karara imza attı. Kamu görevlisinin pasaportunun, yürütülen disiplin ve ceza soruşturmaları gerekçe gösterilerek iptal edilmesi, bireyin özel hayatına saygı hakkı ile eğitim hakkının ihlal edildiği sonucunu doğurdu.
8 Ekim 2026 tarihinde toplanan Genel Kurul, başvurunun sonuçlarını 12 Ekim'de kamuoyuna duyurdu. İptal edilen pasaport nedeniyle yurt dışında doktora eğitimine başlayamayan kamu görevlisi, Anayasa'nın 20'nci maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkı ile 42'nci maddesinde yer alan eğitim hakkının ihlal edildiğini öne sürerek AYM’ye başvurmuştu.
İhlal Kararı
Başvuruyu inceleyen AYM, her iki şikâyeti de kabul edilebilir buldu. Mahkeme, esas incelemesinde pasaport iptali nedeniyle başvurucunun özel hayata saygı hakkının ve eğitim hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Bu karar, kamu görevlisinin eğitim olanaklarını kısıtlayarak, bireysel haklarının ihlal edildiğini ortaya koydu.
Pasaport İptali Üzerine Daha Önceki Kararlar
Pasaport kısıtlamalarına ilişkin düzenlemeler, daha önce de Anayasa Mahkemesi’nin gündemine gelmişti. Örneğin, 24 Temmuz 2019 tarihinde alınan bir kararda, hakkında suç soruşturması veya kovuşturması bulunmayan kişilerin pasaportlarının, hâkim kararı olmaksızın Bakanlık tarafından iptal edilmesini Anayasa'nın seyahat özgürlüğünü güvence altına alan 23'üncü maddesine aykırı bulmuştu.
AYM, ayrıca Kasım 2024'te yayımlanan bir başka kararıyla, İçişleri Bakanlığı'nın genel güvenlik gerekçesiyle yurt dışına çıkışına izin verilmeyen kişilere pasaport verilmemesini öngören düzenlemeyi de iptal etti. Bu karar, yurt dışına çıkma özgürlüğünün anayasal güvenceler çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
